Silikozis, Kömür İşçisi Pnömokonyozu, Asbestozis, Mesleki Akciğer Enfeksiyonları, Mesleki Akciğer Kanserleri

SİLİKOZİS

Silika partiküllerine maruziyet sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır.  Silika ve silisyum dioksit yer kabuğunda çok miktarda bulunan bir mineraldir. Kuvars, kristabolit ve tridimit olarak üç silika formu tanımlanmıştır. En tehlikeli formu TRİDİMİT tir.

Silika partikülleri solunması çok değişik iş kollarında görülebilir. En önemli nedeni yer kabuğunu delme işlerinde çalışmaktır. (Maden işçiliği, Tünel açma, Taş ocakları, Cam işçiliği, Kum üretimi, Seramik İşçiliği, Çimento, kiremit, tuğla fabrikaları, Çömlek yapımı, Dökümcülük, Kot Kumlamacılığı.

Slikoziste Klinik Tablo

Kronik Basit Silikozis

  • 10- 15 yıllık maruziyet sonucu akciğer üst zonlarında ortaya çıkar.
  • Silikotik nodüllere bağlı küçük opasiteler vardır
    • Asemptomatik
    • Hafif öksürük ve efor dispnesi

Akselere Silikozis

  • 5- 10 yıllık maruziyet ile ortaya çıkar
  • Küçük opasitelerin progresyonu ve 1 cm. den büyük opasiteler
  • Progressif masif fibrozis dir

Akut Silikozis

  • Yoğun silika tozuna birkaç aylık (en fazla 5 yıl) maruziyet
  • Semptomlar ve radyolojik bulgular hızla ilerler
    • Kısa süre içerisinde efor dispnesi
    • Hipoksemik solunum yetmezliği
  • Alveoller içerisinde PAS (+) proteinöz bir madde birikir
  • Pulmoner alveolar proteinozis ile uyumlu silikoproteinozis

*Silikoziste klasik pnömokonyoz radyolojik bulgularına farklı olarak akut formda alt zon tutulumu ön plandadır. Kronik formda ise hiluslarda yumurta kabuğu kalsifikasyonlar görülebilir.

*Silikotüberküloz; silikoziste tüberküloz riski  ve birlikte görülme sıklığı artmıştır. Alveolar makrofajların fagositoz ve öldürme fonksiyonu bozuk olup akciğer tüberkülozu daha sık görülür ve bu tablo silikotüberküloz olarak isimlendirilir.

 

KÖMÜR İŞÇİSİ PNÖMOKONYOZU (KİP)

Kömür, karbon ve mineraller içermektedir. Birikmiş organik materyalin anaerobik ortamda basınç ve ısıya maruz kalarak zamanla ısınıp kuruyarak su ve oksijenin kaybedip karbon içeriğinin artışı ortaya çıkar. Kömür madeni tozunun %30- 40 ı kömür olmayan mineraller ve %5 i silikadan oluşur.  İki klinik formda görülür:

*Basit Kömür İşçisi Pnömokonyozu

! öksürük, balgam semptomları vardır,

!Radyolojide 1 cm ye kadar varabilen küçük yuvarlak opasiteler izlenir

!Hastalık ilerleyici değildir

!Solunum fonksiyon testlerinde  çok hafif bozukluklar olur

*Progressif Masif Fibrozis – Komplike KİP

/Öksürük, balgam, nefes darlığı semptomları belirgindir

/Radyolojide A,B ve C kategorisinde büyük opasiteler görülür

/Solunum fonksiyonlarındaki bozukluklar belirgindir.

ASBESTOZİS – ASBEST

Asbest silidik asidin magnezyum, kalsiyum, demir ve sodyum bileşikleri halinde bulunan, lifsel yapıda bir grup mineralin genel adıdır.

Asbest Lifleri;

  • Serpentin (kıvrımlı)
    • Krizolit (beyaz)
  • Amfibol (düz ve ince)
    • Krokidolit (mavi)
    • Amozit (kahverengi)
    • Tremolit
    • Aktinolit
    • Antofilit

Asbest su ve ısı geçirmez, dayanıklıdır. Sıklıkla izolasyon amaçlı kullanılmıştır. Çevresel maruziyetin yoğun olduğu bölgeler vardır. Eskişehir,Kütahya,Sivas,Yozgat,Diyarbakır,Çorum ve Elazığ gibi

Mesleksel Maruziyet en çok;

  • Gemi sanayi
  • Fren Balata işleri
  • Boru fabrikaları ve tesisat işçileri
  • İzolasyon işleri
  • Çimento fabrikalarında söz konusudur

Asbeste bağlı görülen akciğer hastalıkları

  • Plevral asbest plağı
  • Benign asbest plörezisi
  • Mezotelyoma
  • Akciğer kanseri
  • Round atelektazi

Asbestozis, asbest liflerinin solunmasına bağlı olarak gelişen interstisyel akciğer hastalığıdır.

Hastalığın latent süresi 15- 40 yıl, Sıklıkla 40 yıldan daha uzundur. Eforla artan nefes darlığı ve Kuru öksürük görülür. Fizik muayenede  oskültasyonda akciğer kaidelerinde selofan raller ve restrüktif tipde solunum fonksiyon bozukluğu eşlik eder.

Radyolojik Bulgular:

  • Radyolojik bulgular ortaya çıktığında olgu asemptomatik olabilir
  • Alt loblarda belirginleşen retikülonodüler dansite artışları görülmektedir.
  • Nadiren ise tersine olgu semptomatik olup akciğer grafisi normal olabilir (%10)
  • Akciğer yüksek çözünürlüklü bilgisayarlı tomografisi tanı koydurur
  • Retikülonodüler lezyonlara eşlik eden plevral (özellikle diyafragmatik plevrada) asbest plakları görülür.

Kot Kumlamacılığına Bağlı Silikozis (Yeni Tanımlanan Mesleksel Parankimal Akciğer Hastalığıdır)

Tekstil sektöründe taşlanmış  kot olarak bilinen materyal ağartılmış eskitilmiş görünüm verilen veya üzerindeki boya rengi soluklaştırılmak için genellikle kumlama yöntemi kullanılan kotlardan oluşur. Kumlama yapılırken yüksek oranda silika ve kuvars kristallerinin kulnılması sonucu, tozun kısa sürede yoğun bir şekilde solunması tedavisi OLMAYAN ağır ölümcül silikozis hastalığının ortaya çıkmasına neden olabilir. Bu form ; ilk kez Ülkemizde  2004 yılında bildirilmiştir.

Biomass yakıtlarına bağlı interstisyel akciğer hastalığı: Biomass yakıtların, biyolojik orjinli, odun ve mahsülün haşatından kalan bitki artıklarının dünyanın bir çok yerinde iç ortamda yakılarak ısınma ve pişirme amaçlı enerji kaynağı olarak kullanılması KOAH gelişimine neden olduğu bilinmektedir.  Ancak son zamanlarda “Uçucu kül ağciğeri” diye anılan parankimal hastalığı tarif edilmiştir. Bronkoskopide hava yollarında yaygın antrokotik pigmentler görülürken, parankim biyopsilerinde de akciğer interstisyumunda bu pigmentasyon saptanmaktadır. Giderek artan nefes darlığı, öksürük, miks tipte solunum yetmezliği olur. Progressif masif fibrozis sağ kalp yetmezliği ile sonuçlanır.

AKUT İNHALASYON HASARI

Endüstride kullanılan çok sayıda kimyasal madde toksik potansiyele sahiptir. Bu toksik kimyasallara uzun süre düşük miktarlarda olabileceği gibi kısa sürede çok yüksek miktarda maruziyet te olabilir. Solunan toksik ajanın, konsantrasyonu, partikül boyutu, pH sı ve suda çözünürlüğü önemlidir. Toksik gaza maruziyet süresi ve ortamın açık ya da kapalı ortam olması da önem taşır.

Toksik hasar oluşturan kimyasallar 3 grupta incelenebilir.

  1. Basit asfiksi yapan: Karbondioksit, hidrokarbonlar, helyum, etan, metan, asetilen, hidrojen, azot, argon, neon.
  2. Kimyasal asfiksi yapan ajanlar: Karbonmonoksit, kükürtlü hidrojen, siyanür, metilen klorit
  3. Pulmoner İrritanlar: Amonyak, klor, hidrojen klor, hidrojen flor, kükürtlü hidrojen, azot dioksit, fosgen, kükürt dioksit.

Hasarlanan Bölgelere göre oluşan hasarlar;

*Göz, burun, sinüsler, orofarinks; Akut olarak İritasyon ve inflamasyon, Kronik olarak; Nazal polip, korneada skatris

  • Üst hava yolu;  Akut olarak, Üst hava yolu tıkanıklığı, larink ödemi, Kronik olarak Laringeal Polip

*Alt hava yolu;  Akut olarak Trakeobronşit,  Kronik olarak Astım, Bronşektazi

*Akciğer Parankimi; Akut olarak; Pnömoni, pulmoner ödem, ARDS, Kronik olarak; Bronşiolitis obliterans, Hipersensitivite Pnömonisi, Pulmoner fibrozis

MESLEKİ AKCİĞER ENFEKSİYONLARI

Çalışma ortamında hastalık etyolojisinde rol oynayan mikroorganizmaların bulunması ve bunlara bağlı hastalık oluşması “mesleksel enfeksiyonlar “ olarak tanımlanır. Genel olarak etkene en az birkaç kez, hatta bazı durumlarda yıllarca maruziyet  hastalık oluştururken, farklı olarak mesleksel enfeksiyon etkeni ile bir kez karşılaşmak bile yeterli olabilir.

Hayvanlarla İlişkili İşler: Anthrax, Brucellosis, Cryptococcosis, Echinococcosis, Hanta virüs, Histoplazmosis measles, Monkey pox, ornithosis, Pasteurellosis, Plague, Q fever, Rat bite fever, Streptococcosis, Tuberculosis, Tularemia

Dış ortamlarda çalışma: Blastomycosis, Candidiasis, Sporotrichosis, Coccidioidomiycosis, Cryptococcosis, Mycetoma, Paracoccidioidomycosis, Tularemia, Plague hanta virüs, Melioidosis, nocardiosis, Strongyloidiasis

Sulu alanda çalışma: Schistosomiasis

Kapalı alan çalışma: Legionella pneumophila, Histoplasma cupsulatum, influenza, Mycobacterium tuberculosis

MESLEKİ AKCİĞER KANSERLERİ

Akciğer kanserinde mesleksel nedenler Erkeklerde %15, Kadınlarda %5 olarak görülür.

Temel mesleksel nedenler

  • Asbest ve uranyum olarak bilinmektedir. Asbeste maruziyet
  • Madenciler, çimento, yapı malzemeleri, fren balatası yapımı, tekstil, izolasyon, tersane çalışanlarında.
  • Uranyum maruziyeti- uranyum madenleri; radon gazı ile ilgilidir.

Bir Cevap Yazın